Quetiapin

Basic Quetiapin Information

• International Nonproprietary Name (INN): Quetiapine
• Brand Names Available in Netherlands: Seroquel, Seroquel XR, Quetialan, Quetapel, Quetiaccord, Apo-Quetiapine, en meer.
• ATC Code: N05AH04
• Forms & Dosages: Tablet (25 mg tot 400 mg) en extended-release (50 mg tot 400 mg).
• Manufacturers in Netherlands: AstraZeneca, Mylan, Apotex, Accord Healthcare.
• Registration Status in Netherlands: Rx-geregistreerd
• OTC / Rx Classification: Alleen op recept (Rx)

Beschikbaarheid & Prijslandschap

In Nederland is quetiapin alleen op recept verkrijgbaar. De verkrijgbaarheid varieert tussen verschillende merken, zoals Seroquel en Seroquel XR, en hun generieke varianten. Het is essentieel om te weten dat apotheken ketens, zoals Etos en Kruidvat, over het algemeen alleen OTC-medicatie aanbieden, terwijl voorgeschreven quetiapin via lokale apotheken en apotheekdiensten wordt geleverd. ### Nationale Apotheekketens (Etos, Boots, Kruidvat, Lokale Apotheken) Bij het kopen van quetiapin kunt u terecht bij diverse landelijke apotheken. Echter, niet alle apotheken zijn verplicht om de medicatie op voorraad te hebben. De grote ketens zoals Etos en Kruidvat bieden vooral vrij verkrijgbare medicijnen aan, en voor quetiapin moet u naar een apotheek die Rx-medicatie aanbiedt. Lokale apotheken zijn vaak de beste keuze voor het verkrijgen van voorgeschreven quetiapin én voor deskundig advies van de apotheker. ### Trends in Online Apotheken (Apotheek.nl, Dokteronline) Online apotheken zoals Apotheek.nl en Dokteronline zijn steeds populairder. Deze platforms biedt voordelen zoals: - Gemak van herhaalrecepten - Luxe van thuisbezorging - Snelle toegang tot informatie Het is echter cruciaal om voorzichtig te zijn met online aankopen. Voor een legale aankoop is een recept vereiste, en het is verstandig om alleen te bestellen bij erkende aanbieders om risico's van onbetrouwbare buitenlandse leveranciers te vermijden. ### Prijsbereiken Per Verpakkingsgrootte (Zorgverzekeringswet) Quetiapin komt in verschillende verpakkingsgroottes en prijsklassen op de Nederlandse markt. De prijzen kunnen fluctueren op basis van het merk, de dosering (IR vs. XR), en of het generiek of merkmedicatie betreft. Verzekeringen in Nederland bieden vaak dekking voor quetiapin onder de Zorgverzekeringswet, wat betekent dat veel zorgverzekeraars de kosten dekken. Dit hangt echter af van hun preferentiebeleid en hun inkoopstrategie van generieke middelen. Een overzicht van de prijsklassen per doos (30 of 60 tabletten) en sterkte is als volgt:

Merk	Dosering (mg)	Aantal Tabletten	Prijs (indicatief)
Seroquel	200	30	€40
Seroquel XR	300	30	€55
Generiek (Mylan)	100	60	€30

Let op: Seroquel XR (extended-release) kan dus prijziger zijn dan de generiek IR-versies. Bij het maken van een aankoopkeuze is het handig om gebruik te maken van overzichtstabellen die prijsvergelijkingen tonen. ### Zorgverzekeringen en Vergoeding Bij het kopen van quetiapin is het belangrijk om te controleren of de zorgverzekering de kosten vergoedt. De vergoedingen variëren op basis van het beleid van uw verzekering. Onderzoek de opties om erachter te komen of quetiapin gedekt is onder specialistische geestelijke gezondheidszorg. De patiëntflow in de sector volgt doorgaans de route van de huisarts naar de specialist, waarna de apotheek instapt voor de aflevering en informatievoorziening. Dit zorgt ervoor dat de patiënt de juiste medicatie en begeleiding ontvangt. Het is van belang alle stappen te volgen om ongelukken, zoals medicatiefouten of onduidelijkheden over bijwerkingen, te voorkomen. Hierom is het belangrijk om met de voorschrijvende arts en apotheker te communiceren over het gebruik van quetiapin, vooral gezien de mogelijke langzeitschäden die aan het middel verbonden kunnen zijn.

Dosering & Toediening

Standaardregimes (per NHG-richtlijnen)

Bij het voorschrijven van quetiapin is het essentieel om de standaarddoseringen te volgen die zijn vastgesteld in de NHG-richtlijnen.

De bijbehorende doseringsrichtlijnen zijn:

Indicatie	Startdosis	Doelbereik	Maximale Dosis
Schizofrenie	50 mg tweemaal daags	300–400 mg/dag	750 mg/dag
Bipolaire stoornis	50 mg één of twee keer per dag	Tot 400 mg/dag (manie), 300 mg/dag (depressie)	800 mg/dag

Voor kinderen en ouderen gelden meestal lagere startdoses. Hierbij kan een geleidelijke titratie van de dosering helpen om bijwerkingen te beperken. Een belangrijk uitgangspunt is het doseren onder supervisie om ontwennings- of reboundverschijnselen te voorkomen bij het wijzigen of stoppen van de behandeling.

Bij leverfunctiestoornissen dient men extra voorzichtig te zijn; een langzame titratie en lagere beginwaarde, vaak 25 mg per dag, worden aanbevolen. Ook is het belangrijk om te letten op interacties met CYP3A4-remmers, wat kan leiden tot een noodzakelijke significante verlaging van de dosis.

Aanpassingen per patiënttype

Afstemming van de dosering is cruciaal, vooral bij speciale populaties zoals ouderen en patiënten met lever- of nierfunctiestoornissen. Hier volgen enkele richtlijnen:

Ouderen: Begin met een lagere dosis, vaak 25 mg tweemaal daags, en verhoog langzaam om het risico op hypotensie en CNS-effecten te minimaliseren.

Kinderen: Prescriptie van quetiapin aan kinderen onder de 13 jaar voor schizofrenie en onder de 10 jaar voor bipolaire manie is niet goedgekeurd. Als het nodig is, dient de dosering altijd door een gespecialiseerde kinderpsychiater te worden ingesteld.

Leverfunctiestoornissen: Bij patiënten met leverproblemen is het van belang om de dosis aan te passen en deze langzaam op te bouwen, aangezien de metabolisme en uitscheiding van het geneesmiddel kunnen worden beïnvloed.

Contra-indicaties & Bijwerkingen

Veelvoorkomend

Bij het gebruik van quetiapin zijn er enkele gangbare bijwerkingen en contra-indicaties waar patiënten zich bewust van moeten zijn:

• Slaperigheid of sedatie
• Duizeligheid of orthostatische hypotensie
• Droge mond
• Gewichtstoename
• Verhoogde eetlust
• Obstipatie
• Lichte tachycardie
• Hoofdpijn

Naast deze bijwerkingen is het cruciaal dat er een goede afstemming van doses plaatsvindt, vooral bij ouderen die met dementie worden behandeld. Het verhogen van het sterfterisico en de contra-indicaties zien enkel als behandeloptie indien het strikt noodzakelijk is. Daarom is het belangrijk om patiënten te waarschuwen bij ernstige symptomen het ziekenhuis of de huisarts te raadplegen.

Zeldzaam maar ernstig (Lareb alerts)

Sommige bijwerkingen zijn zeldzaam maar uiterst ernstig, zoals:

• Myocardiale problemen
• Significante QT-verlenging bij predispositie
• Tardieve dyskinesie
• Neuroleptisch maligne syndroom
• Ernstige leverfunctiestoornissen

Het melden van bijwerkingen bij Lareb is van essentieel belang. Patiënten moeten weten dat bij ernstige symptomen direct contact met de huisarts gezocht moet worden. Onder lange-termijnmonitoring kan men ook de "quetiapin langzeitschäden" in de gaten houden voor metabole en neurologische effecten.

Vergelijkbare Geneesmiddelen

Tabel met alternatieven

Wanneer patiënten overige opties overwegen naast quetiapin, zijn er verschillende vergelijkbare geneesmiddelen beschikbaar, zoals:

Geneesmiddel	Voordelen	Nadelen
Olanzapine	Sterke effectiviteit	Metabole effecten (gewicht, glucose)
Risperidon	Efficacy bij schizofrenie	Kan hyperprolactinemie veroorzaken
Aripiprazol	Minder sedatie	Activerend effect
Clozapine	Effectief voor therapieresistente schizofrenie	Intensieve monitoring vereist

Voor- en nadelenlijst

Quetiapin wordt vaak gekozen vanwege de sedatieve eigenschappen en gebruiksgemak (IR en XR). Maar het is wel gevoelig voor gewichtstoename en metabolische risico’s.

Bij de keuze van medicatie is het belangrijk om rekening te houden met de klinische situatie:

• Is sedatie gewenst? Overweeg quetiapin.
• Heb je metabole risicofactoren? Denk aan aripiprazol of dosisbewaking.

Het is essentieel dat apotheekadviseurs patiënten goed informeren over de voor- en nadelen, evenals een monitoringplan aanbieden. Dit zorgt voor een vlotte ervaring en betere behandelresultaten.

Actueel Onderzoek & Trends

Belangrijkste studies 2022–2025

Recente publicaties van 2022 tot 2025 hebben zich gericht op verschillende aspecten van quetiapin:

• Rol als adjunct bij therapieresistente depressie.
• Lange-termijneffecten op metabolisme en gewicht.
• Veiligheid bij oudere kwetsbare patiënten.

Studies tonen aan dat quetiapin gematigde effectiviteit vertoont in bipolaire depressie, terwijl de bezorgdheid over metabole uitkomsten blijft bestaan. Er is een toegenomen nadruk op "deprescription" en monitoringprotocollen in de eerstelijnszorg.

Farmacogenetische onderzoeken zijn in opkomst en kunnen invloed hebben op dosisaanpassingen. Klinische trials vergelijken XR versus IR-formuleringen, waarbij XR soms een stabielere afgifte biedt met minder pieken in bijwerkingen.

Een aantal Nederlandse projecten richt zich op herziening en monitoring, waarbij samenwerkingsverbanden tussen huisartsen en GGZ essentieel zijn voor het gebruik van Lareb- en CBG-gegevens voor het signaleren van langetermijneffecten. Het thema "quetiapin langzeitschäden" komt ook regelmatig terug in deze studies.

Veelgestelde Vragen van Patiënten

Hier zijn enkele veelgestelde vragen over quetiapin, samen met praktische antwoorden:

• Kan ik quetiapin stoppen zonder probleem? - Stop niet abrupt; dit kan leiden tot ontwenningsverschijnselen. Geleidelijke afbouw is noodzakelijk.
• Heeft het invloed op rijgedrag? - Ja, vanwege sedatie en duizeligheid is het raadzaam om tijdelijk niet te rijden.
• Is quetiapin veilig tijdens zwangerschap? - Een risico-afweging is vereist; raadpleeg een gynaecoloog of psychiater.
• Hoe meld ik bijwerkingen? - Dit kan via Lareb en bij de apotheek of huisarts.
• Wordt het vergoed? - Vaak vergoed via de Zorgverzekeringswet; controleer specifieke preferentiepolissen.
• Wat is het verschil tussen IR en XR? - XR biedt een stabielere afgifte, wat soms leidt tot minder sedatiepiek.

Altijd belangrijk om betrouwbare informatiebronnen, zoals Thuisarts.nl en Lareb, te raadplegen voor persoonlijke zorgbeslissingen.

Regelgevingsstatus (CBG, EMA)

Quetiapin is in Europa geautoriseerd door de EMA en nationaal door het CBG. Wereldwijd zijn ook registraties bevestigd door de FDA en TGA. In Nederland valt quetiapin onder de Rx-medicijnen. Zekerheid over dosering en veiligheidsinformatie is te vinden in de bijsluiter en SmPC (Samenvatting van de Productkenmerken). Voor actuele updates en wijzigingen, zoals waarschuwingen voor ouderen met dementie, is het essentieel om de CBG en EMA EPAR-documenten (European Public Assessment Report) te raadplegen. Apotheken hebben de verplichting om actuele registratiedata te gebruiken bij het selecteren van producten en leveringskeuzes. Voor parallelimport en generieke varianten moet men de bio-equivalentie en verpakking/taal controleren. Administratie moet worden gedocumenteerd volgens de wetgeving en verplichte informatie vooraf aan de patiënt worden verstrekt.

Autorisatie	Link naar SMPC/EPAR	Regelgevende instantie
Geautoriseerd	Seroquel EPAR	EMA
Geautoriseerd	Quetiapine SmPC	CBG

Visuele Aanbevelingen

Visuele elementen zijn van groot belang voor een apotheekproductpagina. Een doseringstabel met onderscheid tussen Immediate-release (IR) en Extended-release (XR) kan helpen. Het is aan te raden een flowchart te integreren voor de start- en titratiefase. Pictogrammen die aandacht vragen voor niet rijden, zwangerschap/borstvoeding advies, en opslag (bijvoorbeeld: 15–30°C, droog, donker) dragen bij aan een beter begrip van het product. Duidelijke verpakkingsfoto's per merk en sterkte zijn essentieel. Een interactiekaart voor CYP3A4-remmers helpt bij dosisaanpassing, wat van belang is voor een veilig gebruik. Het toevoegen van korte video-uitleg en downloadbare bijsluiters kan ook nuttig zijn. Dergelijke visuals vereenvoudigen complexe informatie en ondersteunen de therapietrouw.

Advies voor Aankoop & Bewaring

Aankoopadvies betreft uitsluitend legale Nederlandse apotheken waar een recept benodigd is. Daarnaast is het slim om te controleren of uw zorgverzekering dekking biedt volgens de Zorgverzekeringswet. Vergelijk prijzen tussen de merkvariant Seroquel en generieke opties, zoals eerder aangegeven door real data die het prijsverschil toont. Controleer altijd de batch- en vervaldatum, de juiste sterkte en het afgifteformulier. Voor de thuisbewaring geldt: bewaar de medicatie bij 15–30°C, beschermd tegen vocht en licht, in de originele verpakking. Verwijder eventuele verlopen medicatie via de apotheek. Voor missed doses volg je instructies: neem de volgende dosis tenzij dicht bij de volgende tijd; nooit dubbelen. Contacteer bij overdosis onmiddellijk de huisarts of de spoeddiensten. Bij mogelijke interacties, zoals met CYP3A4-remmers, moet de apotheker gewaarschuwd worden.

Richtlijnen voor Juiste Toepassing

Voor een praktische gebruiksrichtlijn op een apotheekpagina zijn de volgende stappen cruciaal:

• Controleer recept en indicatie
• Bespreek starttitratie en mogelijke sedatie
• Geef adviezen met betrekking tot rij- en alcoholgebruik
• Stel een monitoringplan op voor baseline en periodieke controles van gewicht, BMI, glucose, lipiden en bloeddruk
• Adviseer de patiënt om bijwerkingen te registreren en te melden bij Lareb
• Plan een follow-up bij de huisarts of specialist voor dosisevaluatie

Bovendien dient voor speciale populaties zoals ouderen, patiënten met leverinsufficiëntie of kinderen aangegeven te worden dat er lagere startdoses zijn en specialistische begeleiding noodzakelijk is. Het is belangrijk om risico’s van langdurig gebruik te communiceren, inclusief potentiële “quetiapin langzeitschäden” zoals metabole en neurologische langetermijnrisico’s. Documenteer tevens de geïnformeerde toestemming in het dossier.

Stad	Regio	Levertijd
Amsterdam	Noord-Holland	5–7 dagen
Rotterdam	Zuid-Holland	5–7 dagen
Den Haag	Zuid-Holland	5–7 dagen
Utrecht	Utrecht	5–7 dagen
Eindhoven	Tilburg	5–9 dagen
Groningen	Groningen	5–9 dagen
Tilburg	Noord-Brabant	5–9 dagen
Almere	Flevoland	5–9 dagen
Breda	Noord-Brabant	5–9 dagen
Nijmegen	Gelderland	5–9 dagen
Apeldoorn	Gelderland	5–9 dagen
Haarlem	Noord-Holland	5–9 dagen