Astma

Wat is astma en symptomen

Astma is een chronische luchtwegaandoening waarbij de luchtwegen ontstoken en vernauwd raken, waardoor ademhalen moeilijk wordt. Bij astma reageren de luchtwegen overgevoelig op bepaalde prikkels, wat leidt tot zwelling, slijmproductie en samentrekking van de spieren rond de luchtwegen.

De belangrijkste symptomen van astma zijn:

• Kortademigheid en moeite met ademhalen
• Piepende ademhaling, vooral bij uitademen
• Aanhoudende hoest, vaak 's nachts of vroeg in de ochtend
• Gevoel van benauwdheid of druk op de borst

Astma-aanvallen kunnen getriggerd worden door allergenen zoals pollen, huisstofmijt, dierenharen, maar ook door niet-allergische factoren zoals stress, koude lucht, inspanning of luchtvervuiling. We onderscheiden allergische astma, veroorzaakt door specifieke allergenen, en niet-allergische astma, waarbij andere triggers een rol spelen.

Types astma medicijnen

Astma medicijnen worden onderverdeeld in twee hoofdcategorieën: onderhoudsbehandeling voor dagelijkse controle en noodmedicatie voor acute aanvallen. Deze medicijnen hebben verschillende werkingsmechanismen en doelstellingen in de behandeling van astma.

Luchtwegverwijders (bronchodilatoren)

Bronchodilatoren ontspannen de gladde spieren rond de luchtwegen en zorgen voor snelle verlichting. Kortwerkende bronchodilatoren zoals salbutamol worden gebruikt als noodmedicatie, terwijl langwerkende varianten onderdeel vormen van de onderhoudsbehandeling.

Ontstekingsremmers (corticosteroïden)

Inhalatiecorticosteroïden vormen de basis van de onderhoudsbehandeling en verminderen chronische ontstekingen in de luchtwegen. Deze medicijnen voorkomen symptomen en verminderen de gevoeligheid van de luchtwegen voor triggers.

Combinatiemedicijnen

Moderne astma-inhalers combineren vaak een langwerkende bronchodilator met een corticosteroïd, wat zowel snelle verlichting als langdurige controle biedt. Deze combinatie zorgt voor optimale symptoomcontrole met minimaal gebruik van verschillende inhalers.

Inhalatoren en toedieningsvormen

Voor astmapatiënten in Nederland zijn verschillende types inhalatoren beschikbaar, elk met specifieke eigenschappen en gebruiksinstructies. De keuze van de juiste inhalator hangt af van de leeftijd, handvaardigheid en persoonlijke voorkeur van de patiënt.

Types inhalatoren

• Dosisaërosol (MDI): Klassieke spuitbus met voorgemeten doses, vereist coördinatie tussen indrukken en inademen
• Poederinhalator (DPI): Bevat droog poeder dat door eigen ademkracht wordt geactiveerd, zoals Turbuhaler en Diskus
• Vernevelaar: Zet medicijn om in fijne nevel, ideaal voor jonge kinderen en patiënten met ademhalingsproblemen

De juiste inhalatietechniek is cruciaal voor optimale medicijnafgifte. Bij dosisaërosolen wordt vaak een spacer aanbevolen, vooral voor kinderen, om de coördinatie te vergemakkelijken en de medicijnopname te verbeteren. Regelmatig onderhoud en reiniging van inhalatoren volgens de bijsluiter is essentieel voor de werking en hygiëne van het apparaat.

Veelgebruikte astma medicijnen in Nederland

In Nederland worden verschillende bewezen effectieve astmamedicijnen voorgeschreven, onderverdeeld in kortwerkende en langwerkende middelen. Deze medicijnen zijn verkrijgbaar op recept en worden vergoed door de basisverzekering.

Kortwerkende luchtwegverwijders

Salbutamol (merknamen Ventolin en Airomir) is het meest voorgeschreven noodmedicijn voor acute astma-aanvallen. Het werkt binnen enkele minuten en verwijdt de luchtwegen voor 4-6 uur.

Langwerkende behandeling

Voor dagelijkse controle worden inhalatiecorticosteroïden zoals Beclometason, Budesonide en Fluticason gebruikt. Deze ontstekingsremmers vormen de basis van astmabehandeling.

• Seretide: Combinatie van Salmeterol en Fluticason
• Symbicort: Combinatie van Formoterol en Budesonide
• Foster: Combinatie van Formoterol en Beclometason

Montelukast tabletten worden toegevoegd bij allergische astma en zijn vooral effectief bij inspanningsastma en seizoensgebonden klachten.

Astma bij kinderen

Astma bij kinderen vereist een aangepakte behandelingsaanpak die verschilt van die bij volwassenen. De dosering van medicijnen moet zorgvuldig worden afgestemd op het gewicht en de leeftijd van het kind. Jonge kinderen hebben vaak moeite met de juiste inhalatietechniek, waardoor speciaal ontwikkelde kinderinhalatoren met voorzetkamers essentieel zijn voor effectieve medicijntoediening.

Ouders spelen een cruciale rol bij het medicatiebeheer en moeten goed geïnformeerd zijn over het herkennen van astmasymptomen en het correct toedienen van medicatie. Het is belangrijk om samen met de school een astma-actieplan op te stellen, zodat leerkrachten weten hoe te handelen bij een astma-aanval. Noodmedicatie moet altijd beschikbaar zijn op school, en er moet een duidelijk protocol zijn voor wanneer ouders of hulpdiensten moeten worden gecontacteerd.

Praktische tips en leefstijladviezen

Het succesvol beheren van astma begint met het herkennen en vermijden van persoonlijke triggers zoals huisstofmijt, pollen, sigarettenrook of bepaalde voedingsmiddelen. Medicatietrouw is essentieel voor goede astmacontrole. Neem dagelijks uw onderhoudsmedicatie, ook wanneer u zich goed voelt, en houd u strikt aan het voorgeschreven inhalatieschema.

Neem contact op met uw huisarts of longarts wanneer u vaker dan twee keer per week uw luchtwegverwijder nodig heeft, 's nachts wakker wordt door astmaklachten, of wanneer uw medicatie minder effectief lijkt. Stel samen met uw zorgverlener een persoonlijk astma-actieplan op dat duidelijk aangeeft welke medicatie wanneer te gebruiken.

• Monitor dagelijks uw symptomen en medicatiegebruik
• Zorg voor een schone, allergeenarme woonomgeving
• Blijf actief sporten, maar warm altijd goed op en heb uw luchtwegverwijder bij de hand
• Laat u jaarlijks vaccineren tegen griep om luchtweginfecties te voorkomen
• Wees extra alert tijdens seizoensovergangen en hooikoortsperioden