Geestesziekte

Depressie en Stemmingsstoornissen

Depressie is een ernstige gemoedsstoornis die miljoenen mensen wereldwijd treft. Het ontstaat door een complex samenspel van biologische, psychologische en sociale factoren. Herkenbare symptomen zijn aanhoudende somberheid, verlies van interesse, vermoeidheid, concentratieproblemen en slaapstoornissen. Wanneer deze klachten langer dan twee weken aanhouden en het dagelijks functioneren belemmeren, is professionele hulp essentieel.

Beschikbare antidepressiva in Nederland

Nederlandse apothekers verstrekken verschillende effectieve antidepressiva op voorschrift:

• SSRI's (Sertraline, Paroxetine, Citalopram) - eerste keuze behandeling
• SNRI's (Venlafaxine) - bij onvoldoende respons op SSRI's
• Tricyclische antidepressiva - voor specifieke gevallen

Bijwerkingen kunnen misselijkheid, hoofdpijn en seksuele problemen omvatten. Start altijd met de laagste effectieve dosis en volg nauwgezet de voorschriften van uw behandelend arts voor optimale resultaten.

Angststoornissen en Paniekaanvallen

Angststoornissen behoren tot de meest voorkomende psychische aandoeningen in Nederland. Ze manifesteren zich in verschillende vormen: generaliseerde angststoornis kenmerkt zich door chronische bezorgdheid, sociale angst veroorzaakt intense stress in sociale situaties, terwijl specifieke fobieën leiden tot extreme reacties op bepaalde objecten of situaties.

Medicamenteuze behandeling opties

Voor acute angstklachten worden vaak benzodiazepines voorgeschreven zoals Lorazepam, Diazepam, Oxazepam en Alprazolam. Deze medicijnen bieden snelle verlichting maar bergen risico's op afhankelijkheid bij langdurig gebruik.

Belangrijk: gebruik benzodiazepines uitsluitend volgens voorschrift en nooit langer dan enkele weken. Combineer medicatie met psychotherapie, ontspanningstechnieken en regelmatige lichaamsbeweging voor duurzame verbetering. Bespreek altijd behandelalternatieven met uw huisarts of specialist voor een persoonlijk afgestemde aanpak.

ADHD en Concentratiestoornissen

ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Disorder) is een neurobiologische aandoening die zowel bij kinderen als volwassenen voorkomt. De stoornis kenmerkt zich door aanhoudende problemen met aandacht, hyperactiviteit en impulsiviteit die het dagelijks functioneren beïnvloeden.

Symptomen en Diagnose

De diagnose ADHD wordt gesteld op basis van specifieke criteria, waarbij symptomen minimaal zes maanden aanwezig moeten zijn. Bij kinderen manifesteert ADHD zich vaak als moeite met stilzitten, concentratieproblemen en impulsief gedrag.

Medicamenteuze Behandeling

Stimulerende medicijnen vormen de eerste keuze behandeling. In Nederland zijn verschillende merknamen beschikbaar:

• Ritalin en Concerta (methylfenidaat)
• Medikinet (methylfenidaat)
• Dexamfetamine

De dosering wordt individueel bepaald en aangepast. Bij kinderen is regelmatige monitoring van groei en gewicht essentieel. Bijwerkingen kunnen slaapproblemen en verminderde eetlust omvatten. Niet-stimulerende alternatieven zoals atomoxetine zijn beschikbaar voor patiënten die stimulantia niet verdragen.

Bipolaire Stoornis en Stemmingsstabilisatoren

Bipolaire stoornis is een complexe psychiatrische aandoening gekarakteriseerd door extreme stemmingswisselingen. Type I kenmerkt zich door volledige manische episodes, terwijl type II hypomanische episodes en depressieve perioden heeft.

Herkenning van Episodes

Manische episodes tonen zich door verhoogde energie, verminderde slaapbehoefte en risicogedrag. Depressieve episodes daarentegen worden gekenmerkt door neerslachtigheid, energieverlies en hopelessness.

Behandelingsopties

Lithium blijft de gouden standaard voor stemmingsstabilisatie. Andere effectieve stemmingsstabilisatoren omvatten:

• Valproaat (anti-epilepticum)
• Carbamazepine
• Lamotrigine

Regelmatige bloedcontroles zijn cruciaal voor veilige lithiumtherapie, waarbij nieren liver- en schildklierfunctie gemonitord worden. Atypische antipsychotica zoals quetiapine en olanzapine dienen vaak als aanvullende behandeling, vooral tijdens acute episodes.

Psychotische Stoornissen en Antipsychotica

Psychotische stoornissen zoals schizofrenie kenmerken zich door een verstoring van de realiteitsperceptie. Deze aandoeningen beïnvloeden het denken, waarnemen en gedrag van patiënten aanzienlijk.

Symptomen en Manifestaties

Psychotische symptomen worden onderverdeeld in positieve symptomen (hallucinaties, wanen, denkstooringen) en negatieve symptomen (apathie, sociale terugtrekking, verminderde emotionele expressie). Beide categorieën vereisen verschillende behandelingsbenaderingen.

Medicamenteuze Behandeling

Klassieke antipsychotica zoals haloperidol en flufenazine waren de eerste medicijnen tegen psychoses. Atypische antipsychotica zoals risperidon, olanzapine, quetiapine en aripiprazol bieden betere tolerantie en effectiviteit bij negatieve symptomen. Depot-injecties verbeteren de medicatietrouw bij patiënten die moeite hebben met dagelijkse medicatie-inname. Bijwerkingen kunnen gewichtstoename en bewegingsstoornissen omvatten.

Slaapmiddelen en Slaapmedicatie

Slapeloosheid en slaapstoornissen komen veel voor in Nederland en kunnen verschillende oorzaken hebben, van stress en leefstijlfactoren tot onderliggende medische aandoeningen.

Medicamenteuze Opties

Z-drugs zoals zolpidem, zopiclone en zaleplon zijn eerstekeusmedicijnen voor acute slapeloosheid. Benzodiazepines worden alleen voor korte termijn voorgeschreven vanwege afhankelijkheidsrisico's. Melatonine biedt een natuurlijk alternatief, vooral effectief bij circadiane ritme stoornissen.

Nederlandse Richtlijnen en Veiligheid

De Nederlandse richtlijnen benadrukken voorzichtig gebruik van slaapmedicatie. Langdurig gebruik leidt tot tolerantie en afhankelijkheid. Belangrijke aandachtspunten zijn:

• Maximaal 2-4 weken gebruik van receptplichtige slaapmiddelen
• Geleidelijk afbouwen onder medisch toezicht
• Slaaphygiëne als eerste interventie
• Behandeling van onderliggende oorzaken

Professionele hulp is noodzakelijk bij chronische slapeloosheid of wanneer slaapmedicatie niet effectief is.